Żarcik i inne (bardzo różne) opowiadania

Antoni Czechow, czyli mistrz małych form literackich. ,,Żarcik i inne (bardzo różne) opowiadania” jest zbiorem doskonałych tekstów rosyjskiego nowelisty, który sztukę pisania opowiadań wprowadził na zupełnie inny poziom.

Zbiór opowiadań, ze znakomitą ,,Śmiercią urzędnika” na czele, zabiera czytelnika w niesamowitą podróż. Czechow w każdej ze swoich krótkich historii przedstawia tematy istotne jemu ówczesnych – tak się wydaje na pierwszy rzut oka. Tematy dotyczące klas społecznych, przepełnione krytyką i szyderstwem. Z drugiej strony autor, opisując ludzi o różnej zamożności i rolach społecznych, uwydatnia ich mankamenty i słabości. Opowiadania dotyczą w większości kupców i urzędników, choć nie tylko. Tytułowe opowiadanie ,,Żarcik” dotyczy bardzo ciekawej miłości, o ile na pewno to miłość.

Inteligencja i humor Czechowa są oryginalne, nie do podrobienia, a przede wszystkim na najwyższym poziomie pisarskim. Pisząc ,,najwyższym” jestem w pełni świadom, użytego przeze mnie słowa. Czechow bawi, ironizuje, smuci, zadziwia, czasami wskazuje na kwestie, o których raczej byśmy nie pomyśleli. Każde opowiadanie to osobna historia: krótka, ale jakże treściwa, spójna i kompletna. Rosyjski nowelista udowodnił swoją twórczością, że objętość dzieła nie jest synonimem wielkości. Te opowiadania są niezaprzeczalnym potwierdzeniem tej tezy.

Jedyne co przychodzi mi na myśl po przeczytaniu zbioru Czechowa to słowo: genialne. Nie jest ono na wyrost. Zapewniam. Każde opowiadanie jest przenikliwe. Autor pokazuje absurdy, przywary ludzi, a także ich normalność, którą możemy często utożsamiać z groteską. Dlaczego? Życie widziane oczami Czechowa jest pełne humoru. Dostrzegał prostotę, za którą kryła się niedorzeczność. Opisywanie zwyczajnych ludzi, ich problemów oraz uczuć uwydatnia jeszcze mocniej karykaturalność ich poczynań. Można się zastanawiać czy czasy opisywane przez Czechowa cechowały się takimi zachowaniami, czy nie do końca zrozumiana dusza rosyjska wychodzi na pierwszy plan, czy może sam autor przeobraził rzeczywistość w karykaturę?

Z całą pewnością prawda leży pośrodku. Każda wymieniona możliwość nachodzi na siebie nawzajem i tworzy genialność opowiadań. Niemniej jednak pomimo czasów i rosyjskości są one zbiorem swoistych nauk życiowych, na każdy dzień. Zarówno dla zrozumienia swojego zachowania przez każdego z nas, jak i pojęcia, dlaczego inni postępują tak, a nie inaczej. Ciągłość postępowań i postaw ludzkich jest niezmienna. Czasy Czechowa i lata współczesne aż tak bardzo się nie różnią pod tym względem. Usilne próby dostrzegania różnic są zupełnie niepotrzebne.

Antoni Czechow i jego opowiadania są całością i bronią się one pomimo upływu wieku. Nie zestarzały się, mimo ogromnych zmian społecznych i politycznych, a takowe, tym bardziej w Rosji, miały olbrzymi wpływ na całokształt społeczny w Europie. Mają charakter uniwersalny. Ciekawe czy ludzie się tak bardzo nie zmienili, czy autor tak daleko i głęboko zaglądał w społeczeństwo?

U Czechowa wszystko jest poukładane, jest na swoim miejscu. Bohaterowie, otoczenie, emocje, a nawet język. Całość ma charakter kluczowy, nieprzypadkowy. Nie odnalazłem ani krzty niepewności i ,,chyba” w języku opowiadań. Autor doskonale wiedział, co pisze i w jaki sposób. To kolejny już dowód świadczący o genialności rosyjskiego dramaturga i nowelisty.

Osobiście oniemiałem. Pieję z zachwytu. Wątpię, abym kiedykolwiek przestał. Nie raz jeszcze sięgnę po opowiadania Czechowa i już tkwi we mnie przeświadczenie o kolejnym i kolejnym zachwycie, jaki mnie czeka, gdy przeczytam każde z osobna. Coś niesamowitego. Coś kompletnego. Coś po prostu genialnego. Wybitność sama w sobie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *